Dichtbij de Oorlog - Oorlog in Oekraïne: druk op Europa

Op zaterdag 14 maart opent in het Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog de nieuwe tentoonstelling Dichtbij de Oorlog. De oorlog in Oekraïne lijkt voor velen ver weg, maar de gevolgen zijn dat niet. In deze tentoonstelling brengen we de oorlog letterlijk en figuurlijk dichterbij. Met objecten die rechtstreeks van het front komen – van een Russische tank, Geran-drones en militaire uitrusting tot persoonlijke bezittingen – laten we zien hoe deze oorlog Europa onder druk zet.

Dichtbij de Oorlog gaat over meer dan strijd alleen. De tentoonstelling toont hoe moderne oorlogsvoering eruitziet, welke rol technologie en drones spelen, en wat de impact is op burgers, vluchtelingen en militairen. Bezoekers gaan in gesprek met vluchtelingen die hun huis en leefwereld verloren, én met veteranen die aan het front hebben gevochten. Hun verhalen maken de gevolgen van deze oorlog tastbaar en menselijk.

Waarom kiest het Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog voor zo'n actuele tentoonstelling? Directeur Daphne Maas: “Een tentoonstelling als Dichtbij de oorlog vind ik belangrijk, omdat de oorlog in Oekraïne laat zien hoe geschiedenis zich telkens opnieuw kan herhalen. In het NMTO vertellen we de Tachtigjarige Oorlog vanuit drie perspectieven: het Hollandse, het regionale en het Spaanse. Die verschillende blikken maken duidelijk dat oorlog nooit één verhaal is — en dat mensen toen, net als nu, werden beïnvloed door propaganda en misinformatie. Ook in het heden is het vaak moeilijk om feit en framing van elkaar te onderscheiden.

Daarnaast raakt deze oorlog aan iets dat diep verweven is met de geschiedenis die wij hier vertellen. Gezamenlijke afspraken in Europa over veiligheid begonnen al bij de Vrede van Münster, aan het einde van de Tachtigjarige Oorlog. Toen werden er voor het eerst afspraken gemaakt over landsgrenzen en over het bewaren van orde en stabiliteit. Juist die wereldorde en die afspraken om veiligheid te bewaken, zijn vandaag actueler dan ooit.

De oorlog in Oekraïne lijkt misschien ver weg, maar schijn bedriegt: het raakt ons allemaal in Europa. Daarom moeten we alert blijven, ons goed informeren en kritisch blijven nadenken. Wat is onze rol, en wat is eigenlijk de waarheid? Want het krachtenveld blijft altijd in beweging — toen én nu.”

Een bijzonder onderdeel van de tentoonstelling is de dronewerkplaats. Hier kunnen bezoekers samen drones bouwen die worden ingezet voor hulptransport en verdediging in Oekraïne. Zo wordt zichtbaar hoe technologie niet alleen vernietigt, maar ook levens kan redden — en hoe burgers, innovatie en solidariteit een rol spelen in deze oorlog.

De tentoonstelling nodigt uit tot reflectie en gesprek. Wat betekent deze oorlog voor ons dagelijks leven? Hoe dichtbij is “ver weg”? En welke verantwoordelijkheid dragen wij als Europeanen als het gaat om veiligheid, vrijheid en vrede?

‍

‍